KİMLER İÇİN UYGUNDUR?

PREP-Bilişsel Müdahale, aşağıdaki durumlarda önerilir:
– Okuma-yazma güçlüğü olanlar (özellikle okuma anlama ve akıcılık sorunları)
– Dikkat ve odaklanma zorlukları görülen öğrenciler
– İşleyen bellek eksikliği nedeniyle akademik performansı düşen çocuklar
– Özel öğrenme güçlüğü (disleksi, diskalkuli vb.) ile birlikte bilişsel güçlendirme ihtiyacı
– DEHB gibi tanılarla birlikte yürütücü işlev desteği gerekenler

Özetle, hedef akademik alanlar kadar bilişsel altyapıyı güçlendirmek olan her öğrenci uygun adaydır.

Uygulama Aşamaları ve Yapısı

1. Kapsamlı ön değerlendirme: Zekâ alt testleri, dikkat ve hafıza testleri (ör. WISC alttestleri, TEA-Ch, TOVA, dijital görevler), akademik ölçümler ve öğretmen/veli formları.
   2. Bireyselleştirilmiş hedef belirleme: Değerlendirme bulgularına göre kısa ve orta vadeli bilişsel hedefler ve transfer (akademik) hedefleri oluşturulur.
   3. Müdahale planı: Haftalık seans planı ve modüller (dikkat, işleyen bellek, yürütücü işlev, dil, görsel-uzamsal) hazırlanır.
   4. Çokmodlu uygulama: Bilgisayar destekli egzersizler, kağıt-kalem aktiviteleri, oyun temelli görevler, gerçek yaşam uygulamaları ve öğretmen/veli destekli ev ödevleri.
   5. Genelleme ve transfer çalışmaları: Kazanımların sınıf içi başarıya ve günlük becerilere yansıtılması.

Örnek Egzersizler ve Aktiviteler

– İşleyen bellek: N-back oyunları, ardışık sayma/dinamik diziler, görsel-işitsel çift görevler.
– Dikkat: Sustained attention görevleri, go/no-go uygulamaları, süreli odak oyunları.
– Yürütücü işlev: Planlama görevleri (ör. adımlı problem çözme), görev geçişi oyunları, inhibisyon egzersizleri.
– Dil & Fonoloji: Fonem ayırma aktiviteleri, hızlı isimlendirme, kelime erişimi çalışmaları.
– Görsel-uzamsal: Tangram, blok düzenleme, görsel bellek eşleme görevleri.
– İşlem hızı: Zamanlı eşleştirme ve hızlı karar verme oyunları.

Ölçme, İzleme ve Başarı Kriterleri

Başarı, yalnızca bilişsel testlerdeki gelişme ile değil, aynı zamanda akademik performans, öğretmen gözlemleri, veli raporları ve öğrencinin günlük işlevselliğindeki iyileşme ile değerlendirilir. Kullanılabilecek araçlar:

– Standart testler (WISC alttestleri, TEA-Ch, NEPSY, D-KEFS)
– Akademik ölçümler (okuma hızı, anlama, matematik skorları)
– Davranış ve dikkat ölçekleri (Conners, BRIEF)
– Dijital görev performans verileri ve süreç kaydı

Uyarılar ve Sınırlamalar

– Bilişsel müdahale tek başına mucize çözüm değildir; sürekli, hedefe yönelik ve çokmodlu yaklaşım gerektirir.
– Eşlik eden durumlar (ör. DEHB, kaygı, dil bozukluğu) profesyonel değerlendirme ve gerekirse eş zamanlı tedavi gerektirir.
– Çocukların motivasyonu ve yaş özellikleri programın tasarımını etkiler; bireyselleştirme şarttır.