Blog Details

🧠 Evde Yapıyor Ama Okulda Yapamıyor: DEHB ve Ortam Etkisi

Birçok ebeveyn şu cümleyi sık sık dile getirir:
“Evde yapabiliyor ama okulda yapamıyor.”

Ödevini evde tamamlayan, soruları çözen, hatta konuyu bildiğini gösteren bir çocuk; sınıfta aynı performansı gösteremeyebilir. Bu durum özellikle Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda oldukça yaygın görülür.

Bu noktada önemli bir gerçeği hatırlamak gerekir:
Çocuğun yapamaması her zaman bilmediği anlamına gelmez. Bazen mesele bilgi değil, ortamın beyin üzerindeki etkisidir.

🏫 Ortam Beynin Performansını Değiştirir

DEHB’li çocukların beyinleri çevresel uyaranlara karşı oldukça hassastır.

Ev ortamı genellikle:

• Daha sessiz
• Daha az uyaranlı
• Daha esnek
• Daha bireysel destekli bir ortamdır.

Bu nedenle çocuk evde çalışırken dikkatini daha kolay toparlayabilir.

Ancak okul ortamı:

• Kalabalık sınıflar
• Gürültü
• Sürekli değişen uyaranlar
• Zaman baskısı
• Öğretmenin tüm sınıfa aynı anda yönelmesi

gibi birçok faktörü içerir. Bu durum DEHB’li çocukların yürütücü işlevlerini (dikkat, planlama, çalışma belleği) zorlayabilir.

Sonuç olarak çocuk aslında bildiği şeyi bile uygulamakta zorlanabilir.

⚡ Performans Değişkenliği: DEHB’nin Önemli Özelliklerinden Biri

DEHB’de en sık görülen özelliklerden biri performans tutarsızlığıdır.

Yani çocuk:

• Bir gün çok iyi yapabilir
• Başka bir gün aynı şeyi yapamayabilir
• Evde yaparken okulda zorlanabilir

Bu durum çoğu zaman yanlış anlaşılır ve şu yorumlar yapılır:

• “İstese yapar.”
• “Evde yapıyor, okulda neden yapmıyor?”
• “Dikkatini vermiyor.”

Oysa burada sorun çoğu zaman motivasyon değil, dikkat düzenleme becerisidir.

🔍 Ortamın Etkilediği Beceriler

Okul ortamı özellikle şu alanları zorlayabilir:

1. Dikkat Yönetimi
   Sınıfta çok sayıda uyaran olması dikkatin hızla dağılmasına neden olabilir.
2. Çalışma Belleği
   Öğretmenin verdiği yönergeleri akılda tutmak zorlaşabilir.
3. İşlem Hızı
   Sınav veya etkinliklerde zaman baskısı performansı düşürebilir.
4. Başlama Davranışı
   Göreve başlamak evde daha kolayken sınıfta zorlaşabilir.

👨‍👩‍👧 Ebeveynler İçin Önemli Bir Hatırlatma

Çocuğun evde yapabiliyor olması aslında önemli bir ipucu verir.

Bu durum bize şunu gösterir:
Çocuk öğrenebiliyor ve yapabiliyor.

Sorun çoğu zaman:

• bilgi eksikliği değil
• performansı sürdürebilme becerisidir.

Bu nedenle yaklaşımın amacı çocuğu zorlamak değil, ortamı ve stratejileri düzenlemek olmalıdır.

🌱 Neler Yapılabilir?

DEHB’li çocuklar için bazı küçük düzenlemeler büyük fark yaratabilir:

• Görevleri küçük parçalara bölmek
• Net ve kısa yönergeler vermek
• Görsel hatırlatıcılar kullanmak
• Zamanı yapılandırmak
• Öğretmen ile iletişim içinde olmak

Bu tür destekler çocuğun potansiyelini ortaya çıkarmasına yardımcı olur.

✨ Sonuç

“Evde yapıyor ama okulda yapamıyor” cümlesi çoğu zaman isteksizlik değil, nörobilişsel bir farkın göstergesidir.

DEHB’li çocukların beyinleri ortamdan güçlü şekilde etkilenir.
Doğru destek ve uygun öğrenme ortamı sağlandığında ise bu çocuklar potansiyellerini çok daha güçlü şekilde gösterebilirler.

Unutulmaması gereken en önemli nokta şudur:
Bazen mesele yapabilmek değil, nerede ve nasıl yapabildiğidir.