Çocuğum: “Çok dalgın”, “dersin başına oturamıyor”, “söyleneni unutuyor”, “yerinde duramıyor”…
Bu cümleler birçok ebeveynin ve öğretmenin çocuklar için sıkça kullandığı ifadeler. Ancak burada kritik bir soru ortaya çıkıyor:
Bu durum geçici bir dikkatsizlik mi, yoksa Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) mi?
Ayşe İmamoğlu Kişisel Gelişim Merkezi olarak en sık karşılaştığımız durumlardan biri, dikkatsizlik ile DEHB’nin birbirine karıştırılmasıdır. Oysa her odaklanma problemi DEHB anlamına gelmediği gibi, DEHB belirtilerinin de “nasıl olsa dikkatsizlik” denilerek göz ardı edilmesi çocuğun gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bu iki durumu ayırt edememek; çocuğun yanlış etiketlenmesine, kendine olan güveninin zedelenmesine ve ihtiyaç duyduğu desteği zamanında alamamasına neden olabilir.
Sürekli uyarılan, “daha dikkatli ol” denilen çocuk zamanla kendini yetersiz hissedebilir. Yapamadığı şeyler üzerinden tanımlandıkça, deneme isteği azalır. Oysa çoğu çocuk, aslında elinden geleni yapıyordur; sadece nasıl yapacağını bilemiyordur.
Bir eğitimci olarak altını özellikle çizmek isteriz ki; çocukların davranışlarını değerlendirirken tek bir belirtiye ya da kısa süreli gözlemlere bakmak yeterli değildir. Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, bulunduğu ortamlar, öğrenme biçimi ve duygusal durumu birlikte ele alınmalıdır. Ancak bu şekilde çocuğu doğru anlayabilir, ona gerçekten fayda sağlayacak bir yol haritası oluşturabiliriz.
Dikkatsizlik Nedir?
Dikkatsizlik; çocuğun zaman zaman odaklanmakta zorlanması, ilgisini sürdürememesi veya çabuk sıkılması durumudur.
Genellikle;
gibi çevresel ve geçici nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar.
Önemli nokta:
Dikkatsizlik her çocukta dönemsel olarak görülebilir ve çoğu zaman uygun destekle azalır.
DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) Nedir?
DEHB; nörogelişimsel bir durumdur ve yalnızca “dikkatini verememe” olarak tanımlanamaz.
Dikkatsizlik ile DEHB Arasındaki Fark Nedir?
Bu soru, “Dikkatsizlik mi DEHB mi?” aramasının neden bu kadar sık yapıldığını da açıklıyor.
| Dikkatsizlik | DEHB |
| Dönemsel olabilir | Süreklidir |
| Ortama göre değişir | Birden fazla ortamda görülür |
| Motivasyonla artabilir | Motivasyona rağmen devam eder |
| Uygun destekle azalır | Profesyonel takip gerektirir |
Yanlış yapılan en büyük hata; her dikkat sorununu DEHB olarak etiketlemek ya da DEHB belirtilerini “nasıl olsa dikkatsizlik” diyerek göz ardı etmektir.
Neden Ayırt Etmek Bu Kadar Önemli?
Çünkü yanlış değerlendirme;
Ayşe İmamoğlu Kişisel Gelişim Merkezi olarak biz, etiketleyen değil, anlayan bir yaklaşımı benimsiyoruz.
Örnek Olay: “Sadece Dalgın mıydı?”
Daha önce merkezimize başvuran bir velimiz, görüşmeye şu cümleyle başlamıştı:
“Hocam, çocuğum çok zeki ama dersin başına bir türlü oturamıyor. Söylediklerimi hemen unutuyor, ödev yaparken sürekli yerinden kalkıyor. Acaba DEHB mi?”
İlk bakışta bu cümleler, birçok ebeveynin kendinden bir parça bulabileceği tanımlamalardı. Çocuk okulda zaman zaman dalıyor, evde ödev başına oturmak istemiyor ve uzun süre aynı işe odaklanmakta zorlanıyordu. Aile, bu durumun giderek kalıcı hâle gelmesinden endişe ediyordu.
Yapılan görüşmeler ve çok yönlü değerlendirmeler sonucunda ise dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. Öğrencimizin dikkat süresi; ilgisini çeken, yapılandırılmış etkinliklerde yaşına uygun düzeydeydi. Ancak ders çalışma sırasında nasıl çalışacağını bilmediği, yönergeleri parçalara ayıramadığı ve zamanı yönetemediği için çabuk dağıldığı fark edildi. Yani sorun, sanıldığı gibi bir DEHB tablosundan çok; yanlış çalışma alışkanlıkları ve öğrenme stratejisi eksikliğiydi.
Bu çocuk için dikkat geliştirme çalışmalarıyla birlikte, öğrenme becerilerini destekleyen bireysel bir program planlandı. Kısa süre içinde ödev başında kalma süresinin uzadığı, yönergeleri daha rahat takip ettiği ve “dalgın” olarak tanımlanan davranışların belirgin şekilde azaldığı gözlemlendi.
Bu örnek bize çok önemli bir gerçeği bir kez daha hatırlattı:
Her dikkat sorunu DEHB değildir. Bazen çocuk, dikkatini değil; nasıl odaklanacağını öğrenmeye ihtiyaç duyar.
2️⃣ “Hangi Durumlarda Mutlaka Değerlendirme Gerekir?”
Bu noktada erken değerlendirme, çocuğu etiketlemek değil; doğru destekle buluşturmak anlamına gelir.
Ayşe İmamoğlu Kişisel Gelişim Merkezi’nde Ne Yapıyoruz?
Merkezimizde “dikkatsizlik mi, DEHB mi?” sorusuna tek bir gözlemle değil, çok yönlü değerlendirmelerle yanıt veriyoruz.
✔ GetApp Testleri ile:
detaylı olarak incelenir.
✔ Sonrasında:
Sonuç Olarak
Her dalgınlık DEHB değildir, her zorlanma da tembellik değildir.
Doğru soruyu sormak, doğru değerlendirme yapmak ve çocuğu olduğu haliyle anlamak; sağlıklı gelişimin anahtarıdır.
Ayşe İmamoğlu Kişisel Gelişim Merkezi olarak amacımız; çocukları etiketlemek değil, potansiyellerini doğru şekilde ortaya çıkarmaktır.
