Disleksi denildiğinde çoğu zaman akla yalnızca okuma hataları ve yavaş okuma gelir. Oysa birçok disleksi yaşayan çocuk için asıl zorlayıcı olan, okunan metni anlamlandırma ve zihinde yapılandırma sürecidir. Bu nedenle “okuyor ama anlatamıyor” ifadesi aileler ve öğretmenler tarafından sıkça dile getirilir.
Okuduğunu anlama güçlüğü, disleksinin en gözden kaçan yönlerinden biridir ve çoğu zaman fark edildiğinde çocuk akademik olarak ciddi zorlanmalar yaşamaya başlamış olur.
Okuduğunu Anlama Neden Zorlaşır?
Disleksi yaşayan bireylerde okuma süreci otomatikleşmediği için, zihinsel kaynakların büyük bölümü harf çözümleme ve kelime tanıma aşamasına harcanır. Bu durum, metnin anlamını takip etmeyi zorlaştırır.
En sık karşılaşılan güçlükler şunlardır:
Bu tablo, çocuğun dikkatli dinlemediği ya da yeterince çalışmadığı anlamına gelmez. Aksine, okuma sırasında aşırı zihinsel yüklenme söz konusudur.
Disleksi ve Okuduğunu Anlama Arasındaki İlişki
Akıcı okuma becerisi gelişmediğinde, okuduğunu anlama da sürdürülebilir olmaz. Dislekside sorun çoğu zaman kelime düzeyinde başlar ancak zamanla cümle ve metin düzeyine taşınır. Bu durum özellikle üst sınıflarda, metinlerin uzamasıyla daha belirgin hâle gelir.
Bu nedenle okuduğunu anlama güçlüğü, yalnızca Türkçe dersleriyle sınırlı kalmaz; fen, sosyal bilgiler ve matematik problemleri gibi alanları da etkiler.
Destek Süreci Nasıl Planlanmalıdır?
Okuduğunu anlama becerisini desteklemek için yalnızca metin soruları çözmek yeterli değildir. Sürecin bilişsel temellerinin de ele alınması gerekir.
Bu noktada uygulanan bazı programlar:
Bu tür yapılandırılmış programlar, çocuğun okuma sürecini daha sistemli ve yönetilebilir hâle getirir.
Sonuç
Disleksi yaşayan çocuklar yalnızca “yavaş okuyan” bireyler değildir. Okuduğunu anlama sürecinde yaşanan güçlükler, akademik başarının önündeki en önemli engellerden biri olabilir. Doğru değerlendirme ve hedefe yönelik destekle, bu alandaki zorlanmalar anlamlı biçimde azaltılabilir.
